<!--
function imgSam(nazwa) 
{
		document [nazwa].src = nazwa + "1.gif";
}

function imgMysz(nazwa)
{
		document [nazwa].src = nazwa + "2.gif";
}

function imgSam2(nazwa) 
{
		document [nazwa].src = "../" + nazwa + "1.gif";
}

function imgMysz2(nazwa)
{
		document [nazwa].src = "../" + nazwa + "2.gif";
}

function tip(x)
{
if (x == "nimfy") tresc="Nimfy - boginie nizszego rzedu, otaczające opieka miejsca, ktore zamieszkiwały. Wiecej informacji znajdziesz w sekcji MITY.";

if (x == "roksw") tresc="Rok swietlny - odleglosc pokonywana przez swiatło w ciagu roku ziemskiego. Jest to popularna jednostka odleglosci w astronomii rowna okolo 9,46 x 10^15 m, czyli 9,5 biliona kilometrow.";

if (x == "gwzmienna") tresc="Gwiazdy zmienne - gwiazdy zmieniajace w czasie jeden lub wiecej swoich parametrow (najczesciej parametrem tym jest jasnosc). Zmiennosc moze byc regularna lub nieregularna. Najogolniej, gwiazdy zmienne dzieli sie gwiazdy zacmieniowe, gwiazdy z plamami na powierzchni i gwiazdy zmienne fizycznie.";

if (x == "precesja") tresc="Precesja - zjawisko polegajace na tym, ze os ziemska zachowujac niezmienne nachylenie do plaszczyzny ekliptyki opisuje boczna powierzchnie stozka. Przyczyna jest przyciaganie przez Ksiezyc i Slonce rownikowego wybrzuszenia Ziemi. Innymi slowy, oba te ciala usiluja doprowadzic os ziemska do kierunku prostopadlego do plaszczyzny ekliptyki. W wyniku tego bieguny swiata opisuja male kola wokol biegunow ekliptyki. Pelny okres precesji trwa okolo 26 tysiecy lat i nazywa sie rokiem platonskim.";

if (x == "cefeida") tresc="Cefeidy - typ gwiazd zmiennych, wykazujacych rownoczesne regularne zmiany jasnosci, promienia i temperatury. Zmiany jasnosci zachodza w skutek okresowych pulsacji. Wyroznia sie cefeidy o okresach wiekszych od 1 doby (cefeidy klasyczne) i mniejszych od 1 doby (cefeidy krotkookresowe). Zwiazek miedzy okresem i jasnoscia cefeid jest wykorzystywany do wyznaczania odleglosci.";

if (x == "karzel") tresc="Karzel - okreslenie gwiazd nalezacych do klasy jasnosci V w klasyfikacji Morgana-Keenana. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "podolbrzym") tresc="Podolbrzym - okreslenie gwiazd nalezacych do klasy jasnosci IV w klasyfikacji Morgana-Keenana. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "nadolbrzym") tresc="Nadolbrzym - okreslenie gwiazd nalezacych do klasy jasnosci I w klasyfikacji Morgana-Keenana. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "olbrzym") tresc="Olbrzym - okreslenie gwiazd nalezacych do klasy jasnosci III w klasyfikacji Morgana-Keenana. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "paralaksatr") tresc="Paralaksa - w astronomii jest to zjawisko zmiany kierunku, w ktorym obserwowany jest obiekt, w wyniku zmiany polozenia obserwatora. Paralaksa nazywa sie rowniez kat miedzy kierunkami do danego obiektu wyprowadzonymi z dwu roznych polozen obserwatora. Znajomosc wielkosci tego kata oraz odleglosci miedzy obydwoma polozeniami obserwatora pozwala na wyznaczenie odleglosci cial niebieskich. Niestety ze wzgledu na niewielkie wartosci kata i niedoskonalosc pomiarow, metoda ta umozliwia poznanie dystansu jedynie do najblizszych obiektow, znajdujacych sie w odleglosci nie przekraczajacej okolo 500 lat swietlnych.";

if (x == "aberracjasw") tresc="Aberracja swiatla - przemieszczenie polozenia ciala niebieskiego na sferze niebieskiej wywolane zmiana kierunku promieni swietlnych wskutek predkosci obserwatora. Zjawisko aberracji wywolane jest ruchem wirowym Ziemi (aberracja dzienna), jej ruchem obiegowym (aberracja roczna), a takze ruchem Ukladu Slonecznego jako calosci (aberracja wiekowa). Pogladowo zjawisko aberracji swiatla wyjasnia sie jako sumowanie wektorow predkosci obserwatora i predkosci swiatla.";

if (x == "almagest") tresc="Almagest - dzielo Ptolemeusza, wyklad teorii geocentrycznej stanowiacy najwiekszy zabytek starogreckiej wiedzy astronomicznej. Do czasow Kopernika Almagest stanowil podstawe wiedzy astronomicznej. Zawieral jeden z pierwszych katalogow gwiazd, podajacy polozenie na sferze niebieskiej i jasnosci 1022 gwiazd oraz opis 48 gwiazdozbiorow. Pierwsze drukowane wydania Almagestu ukazaly sie w 1515 roku w Wenecji (po lacinie) i w 1538 roku w Bazylei (w jezyku greckim).";

if (x == "kelwin") tresc="Kelwin (K) - podstawowa jednostka temperatury (takze roznicy temperatur) w ukladzie SI. Temperatura wyrazana za pomoca Kelwinow jest zawsze dodatnia, gdyz 0 stopni K odpowiada temperaturze -273,15 stopni Celciusza (zero bezwzgledne, absolutne), ktora to temperatura jest najnizsza mozliwa w przyrodzie. Nazwa Kelwin pochodzi od tytulu Williama Thomsona - lord Kelvin.";

if (x == "ekliptyka") tresc="Ekliptyka - plaszczyzna orbity Ziemi wokol Slonca, majaca swoje wirtualne odbicie na niebie. Jest to pozorna linia, po ktorej wedruje Slonce po niebie. Uzywamy jej jako podstawowej plaszczyzny, wzgledem ktorej obliczamy polozenie orbit wszystkich cial Ukladu Slonecznego. Wzdluz ekliptyki lezy 12 gwiazdozbiorow - znakow zodiaku.";

if (x == "au") tresc="AU (Astronomical Unit) - jednostka astronomiczna; jedna z najwazniejszych jednostek dlugosci w astronomii. Jest rowna sredniej odleglosci Ziemi od Slonca, czyli 149,6 mln km.";

if (x == "ciaggl") tresc="Ciag glowny - etap ewolucji gwiazd, podczas ktorego w ich centralnych czesciach zachodza reakcje przemiany wodoru w hel. Przez stadium ciagu glownego przechodza wszystkie gwiazdy o masach wiekszych niz okolo 0,085 masy Slonca. Ewolucja na ciagu glownym zajmuje kazdej gwiezdzie okolo 70-90% czasu jej zycia. Czas przebywania w stadium ciagu glownego zalezy bardzo silnie od masy gwiazdy.";

if (x == "paraopt") tresc="Para optyczna - dwie gwiazdy, ktore polozone sa na niebie bardzo blisko siebie. Dla obserwatora tworza one zamkniety uklad, jednak w rzeczywistosci moga byc odlegle od siebie o setki lat swietlnych. Nigdy nie sa powiazane fizycznie, tzn. w zaden sposob nie oddzialuja na siebie. Bardzo naciaganym przykladem pary (a wlasciwie ukladu) optycznego sa gwiazdy jednej konstelacji. Obserwator, bedacy na Ziemi, co noc widzi je w tej samej konfiguracji i odleglosci od siebie, wiec moze uznac, ze sa ze soba powiazane. Lecz taka sytuacja jest scisle zwiazana z obecnym polozeniem Ziemi we wszechswiecie. Za kilka tysiecy lat zarowno Ziemia, jak i owe gwiazdy przemieszcza sie i nie beda juz tworzyc na naszym niebie tych samych figur. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "ruchwlasny") tresc="Ruch wlasny - zmiana polozenia gwiazdy (jej wspolrzednych katowych) na niebie, wywolana jej ruchem przestrzennym wzgledem Slonca. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "meteory") tresc="Meteory (zwane rowniez spadajacymi gwiazdami) - ciala niebieskie (pylki lub brylki) o rozmiarach od ulamka milimetra do wielu metrow, obiegajace Slonce po orbitach eliptycznych. Poniewaz poruszaja sie z olbrzymimi predkosciami (10 - 70 km/s), wpadajac w ziemska atmosfere, spalaja sie w skutek tarcia. Dopoki jednak nie wejda w ziemska atmosfere, sa niepozornymi grudkami, swobodnie unoszacymi sie w przestrzeni miedzygwiezdnej i nazywamy je wtedy meteoroidami. Czesc z nich jest pozostaloscia materii, ktora nie zostala wykorzystana przy tworzeniu sie planet; czesc powstala w wyniku rozpadu planetoid w trakcie ich wzajemnych zderzen; inne wskutek rozproszenia materii kometarnej w poblizu Slonca. Meteoroidy nalezace do ostatniej grupy, poruszaja sie po orbitach komet, z ktorych powstaly, tworzac strumienie materii. Gdy Ziemia przechodzi przez taki strumien, mamy do czynienia z rojem meteorow. Najwiekszy z dotychczas znalezionych meteorytow (meteor, ktory spadl na ziemie) ma prawie trzy metry wysokosci i wazy 60 ton.";

if (x == "planetoidy") tresc="Planetoidy - nazwa ta obejmuje wlasciwie wszystkie ciala Ukladu Slonecznego poza Sloncem, wielkimi planetami i ich satelitami. Najwiecej planetoid okraza Slonce w pasie miedzy orbitami Marsa i Jowisza oraz w pasie Kuipera rozciagajacym sie poza orbita Neptuna. Duze zroznicowanie ich skladu chemicznego powoduje, ze niektore z planetoid lodowych (wystepujacych glownie w pasie Kuipera), jesli zbliza sie do Slonca, moga zostac zaobserwowane jako komety. Z kolei wygasle jadra komet krotkookresowych bywaja obserwowane jako planetoidy bliskie Ziemi. Najmniejsze planetoidy, ktore moga spowodowac zjawisko meteoru, nazywa sie meteoroidami, ale nie ma miedzy nimi jakiejs wyraznej granicy rozmiarow lub masy. Podobnie jak planety, planetoidy sa widoczne dzieki odbitemu od ich powierzchni promieniowaniu slonecznemu.";

if (x == "radiant") tresc="Radiant -  punkt lub niewielki obszar na sferze niebieskiej, z ktorego rozbiegaja sie obserwowane drogi meteorow tworzacych roj.";

if (x == "wielkoscgw") tresc="Wielkosc gwiazdowa (magnitudo) - tradycyjna miara jasnosci gwiazdy, wprowadzona przez Ptolomeusza w 140 roku p.n.e., nadal powszechnie uzywana przez astronomow.";

if (x == "mglawica") tresc="Mglawice - obloki gazu i pylu miedzygwiazdowego lub bardzo rozlegle otoczki gwiazd. Dawniej takze nazwa galaktyk.";

if (x == "gromadao") tresc="Gromada otwarta - malo zwarte zgrupowanie gwiazd, ktore maja wspolne pochodzenie (powstaly z jednego obloku materii miedzygwiazdowej), ten sam wiek i wspolny ruch przestrzenny. Gromada otwarta zawiera od kilkudziesieciu do kilkuset mlodych gwiazd, ktorych wiek nie przekracza na ogol kilkudziesieciu milionow lat.";

if (x == "gromadak") tresc="Gromada kulista - sferycznie symetryczne zgrupowanie gwiazd, ktore maja wspolne pochodzenie (powstaly z jednego obloku materii miedzygwiazdowej), ten sam wiek i wspolny ruch przestrzenny. Gromada kulista sklada sie z kilkuset tysiecy, a nawet kilku milionow starych gwiazd, ktorych wiek przekracza nieraz 10 miliardow lat.";

if (x == "katalogm") tresc="Katalog Messiera - zestawienie obiektow niegwiazdowych opublikowane w 1784 roku. Obejmuje obiekty o wygladzie mglistym, tj. mglawice i gromady gwiazd w liczbie 103.";

if (x == "interfer") tresc="Metoda interferometryczna - polega na sledzeniu korelacji miedzy jasnosciami gwiazdy mierzonymi przez dwa niezalezne teleskopy i umozliwia osiagniecie bardzo dobrej rozdzielczosci obserwowanego zrodla.";

if (x == "akrecja") tresc="Akrecja - proces fizyczny opadania materii na powierzchnie rozwazanego obiektu astronomicznego pod wplywem jego przyciagania grawitacyjnego.";

if (x == "czarnadz") tresc="Czarna dziura - koncowe stadium ewolucji masywnych gwiazd. Jest to obiekt zbudowany z tak gestej materii, ze predkosc ucieczki z jego powierzchni jest wieksza od predkosci swiatla. Oznacza to, ze cokolwiek przekroczy umowna granice czarnej dziury (tzw. horyzont zdarzen), nie bedzie moglo sie wyzwolic od jej przyciagania grawitacyjnego. Wiecej informacji znajdziesz w dziale GWIAZDY.";

if (x == "heliakalny") tresc="Heliakalny wschod gwiazdy - wschod gwiazdy przed wschodem Slonca, obserwowany pierwszy raz po okresie jej niewidocznosci wskutek bliskosci Slonca.";

if (x == "kwazar") tresc="Kwazar (skrot od ang. Quasi Stellar Radiosource) - odlegle, podobne do gwiazdy zrodlo nadzwyczaj silnego promieniowania elektromagnetycznego w szerokim zakresie widma, od promieniowania rentgenowskiego az po radiowe. Sa to na ogol najbardziej odlegle od Ziemi obiekty, ktore oddalaja sie od nas z predkosciami podswietlnymi, wskutek rozszerzania sie Wszechswiata. Z reguly kwazary sa jadrami galaktyk we wczesnym stadium ewolucji.";

if (x == "asocjacja") tresc="Asocjacje - luzne, nietrwale zgrupowanie bardzo mlodych gwiazd, szybko rozpraszajace sie w przestrzeni.";

if (x == "slonce") tresc="Slonce - to ogolne okreslenie zyciodajnych gwiazd, wokol ktorych istnieja lub moga istniec planety.";

if (x == "halo") tresc="Halo - zjawisko optyczne w atmosferze ziemskiej wywolane zalamaniem i odbiciem promieniowania optycznego na krysztalkach lodu, zwykle w chmurach lub mgle lodowej.";

if (x == "b") tresc="Baran";

alert(tresc);
}

// -->